సర్పంచ్ పదవిలో భార్యలు… అధికారాలు మాత్రం భర్తల చేతుల్లోనా..

సర్పంచ్ పదవిలో భార్యలు… అధికారాలు మాత్రం భర్తల చేతుల్లోనా..?

పున్నమి న్యూస్
01 జూన్ 2026
తెలంగాణ ఇంచార్జి

రంగారెడ్డి జిల్లా ఇబ్రహీంపట్నం నియోజకవర్గం యాచారం
మండలంలోని కొన్ని
గ్రామపంచాయతీల్లో కొనసాగుతున్న “సర్పంచ్ పతి” వ్యవస్థపై విమర్శలు
రాష్ట్రంలోని పలు గ్రామపంచాయతీల్లో మహిళలు సర్పంచ్ పదవిలో ఎన్నికైనప్పటికీ, గ్రామ పరిపాలనకు సంబంధించిన అధికారాలు మరియు నిర్ణయాలు వారి భర్తల చేతుల్లోనే కొనసాగుతున్నాయన్న ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. గ్రామసభలు, అధికారులతో సమావేశాలు, అభివృద్ధి పనుల పర్యవేక్షణ, చెక్కులపై ప్రభావం వంటి అంశాల్లో మహిళా సర్పంచ్‌ల స్థానంలో వారి భర్తలే వ్యవహరిస్తున్నారని గ్రామస్థులు చెబుతున్నారు.
మహిళలకు రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కల్పించేందుకు ప్రభుత్వం రిజర్వేషన్లు అమలు చేస్తున్నప్పటికీ, వాస్తవ పరిస్థితుల్లో “సర్పంచ్ పతి” వ్యవస్థ పెరుగుతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. చాలా చోట్ల సర్పంచ్‌లు పేరుకే ఉండి, అన్ని వ్యవహారాలు భర్తల ఆధీనంలో నడుస్తున్నాయని సామాజిక వర్గాలు విమర్శిస్తున్నాయి.
చట్టాలు ఏమంటున్నాయి..?
పంచాయతీ రాజ్ చట్టాల ప్రకారం ఎన్నికైన సర్పంచ్‌కే అధికారాలు ఉంటాయి. ఎన్నిక కాని వ్యక్తులు అధికారిక వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోవడం చట్టవిరుద్ధమని అధికారులు చెబుతున్నారు. మహిళా ప్రజాప్రతినిధుల స్థానంలో వారి భర్తలు అధికార దుర్వినియోగానికి పాల్పడితే చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉందని న్యాయ నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.
ప్రభుత్వం జారీ చేసిన మార్గదర్శకాలు
పలు రాష్ట్రాల్లో “సర్పంచ్ పతి” వ్యవహారంపై ఇప్పటికే ప్రభుత్వాలు హెచ్చరికలు జారీ చేశాయి. ఎన్నిక కాని వ్యక్తులు అధికారిక సమావేశాల్లో పాల్గొనరాదు, అధికార పత్రాలపై జోక్యం చేసుకోరాదు అని స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు ఉన్నాయని అధికారులు వెల్లడిస్తున్నారు.
తెలంగాణ పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థలో కూడా ఎన్నికైన ప్రజాప్రతినిధులే అధికారిక నిర్ణయాలు తీసుకోవాలని నిబంధనలు చెబుతున్నాయి. మహిళా సర్పంచ్‌ల స్థానంలో భర్తలు అధికారిక వ్యవహారాలు నిర్వహిస్తే సంబంధిత అధికారులకు ఫిర్యాదు చేసే అవకాశం ఉంది.
మహిళా నాయకత్వానికి అడ్డంకి
సామాజిక కార్యకర్తల అభిప్రాయం ప్రకారం, మహిళలకు రాజకీయ అవకాశాలు కల్పించేందుకు ఇచ్చిన రిజర్వేషన్ల అసలు ఉద్దేశ్యాన్ని “సర్పంచ్ పతి” వ్యవస్థ దెబ్బతీస్తోందని అంటున్నారు. మహిళలు స్వయంగా పరిపాలనలో భాగస్వాములు కావాల్సిన అవసరం ఉందని, గ్రామస్థాయిలో అవగాహన పెంచాల్సిన అవసరం ఉందని వారు సూచిస్తున్నారు.
గ్రామస్థుల డిమాండ్
గ్రామపంచాయతీల్లో ఎన్నికైన మహిళా సర్పంచ్‌లకే పూర్తి అధికారాలు అమలు అయ్యేలా ప్రభుత్వం కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని గ్రామస్థులు కోరుతున్నారు. ఎన్నిక కాని వ్యక్తుల జోక్యాన్ని అరికట్టాలని, మహిళా ప్రజాప్రతినిధులకు ప్రత్యేక శిక్షణ కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలని విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు.