శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు

స్వరం ఆగినా… తరతరాల గుండెల్లో బాలు పాట ఆగదు

ఎస్పీ బాలసుబ్రమణ్యం వర్ధంతి సందర్భంగా.. గాన గంధర్వుడి స్వరం… తరతరాలకు మధుర స్మృతి తెలుగు సంగీత ప్రపంచంలో ఒక స్వరం వినిపిస్తే చాలు… ఆ స్వరం ఎవరిదో ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. భావానికి ప్రాణం పోసే ఆ గాత్రం శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం (ఎస్.పి.బి.)ది. భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ఆయన పాట మాత్రం ప్రతి ఇంటా మధుర జ్ఞాపకంగా మోగుతూనే ఉంది. కాలం మారినా ఆయన గాత్రంలోని మాధుర్యం చెక్కుచెదరలేదు. అందుకే బాలు కేవలం గాయకుడు కాదు… భారతీయ సినీ సంగీత చరిత్రలో ఒక చిరస్థాయి అధ్యాయం. ఇంజనీర్ కావాలనుకున్న బాలుడు… గాన గంధర్వుడైన బాలు 1946 జూన్ 4న నెల్లూరు జిల్లాలోని కోనేటమ్మపేటలో జన్మించిన బాలసుబ్రహ్మణ్యానికి చిన్నతనం నుంచే సంగీతంపై ఆసక్తి. ఇంజనీర్ కావాలనుకున్న ఆయన జీవితం అనూహ్యంగా సంగీతం వైపు మలుపు తిరిగింది. 1966లో ‘శ్రీశ్రీశ్రీ మర్యాద రామన్న’ చిత్రంతో సినీ గాయకుడిగా ప్రారంభమైన ఆయన ప్రస్థానం, ఆ తర్వాత దశాబ్దాల పాటు దక్షిణ భారతీయ సినీ సంగీతాన్ని ప్రభావితం చేసింది. తెలుగు, తమిళం, కన్నడ, హిందీ, మలయాళం తదితర అనేక భాషల్లో వేలాది పాటలు పాడిన బాలు, తన బహుముఖ ప్రతిభతో అరుదైన గుర్తింపు పొందారు. గాయకుడిగా మాత్రమే కాకుండా నటుడిగా, సంగీత దర్శకుడిగా, డబ్బింగ్ కళాకారుడిగా కూడా తనదైన ముద్ర వేశారు. “విద్యకు వినయం అలంకారం” అన్న సామెతకు ఆయన వ్యక్తిత్వం చక్కని ఉదాహరణ. అవార్డులు ఎన్నో… అభిమాన హృదయాలే అసలైన పురస్కారం.. ఎస్.పి.బి. గాత్ర ప్రతిభకు అనేక జాతీయ, రాష్ట్ర స్థాయి పురస్కారాలు లభించాయి. ఉత్తమ గాయకుడిగా ఆరు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు అందుకున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ నంది అవార్డులు కూడా అనేకసార్లు ఆయనను వరించాయి. భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ్ పురస్కారాలతో సత్కరించింది. మరణానంతరం పద్మవిభూషణ్ గౌరవం లభించింది. వేలాది పాటలతో ఆయన సాధించిన ఘనతలు గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డుల్లోనూ నమోదయ్యాయి. పలు విశ్వవిద్యాలయాలు గౌరవ డాక్టరేట్లతో సత్కరించాయి. అయితే బాలు గారికి వచ్చిన అవార్డుల కంటే, ఆయన పాటలను తమ జీవితంలోని మధుర జ్ఞాపకాలుగా దాచుకున్న కోట్లాది మంది అభిమానుల ప్రేమే గొప్ప గౌరవం. గొప్ప గాయకుడు… అంతకంటే గొప్ప మనిషి ఎంత ఎత్తుకు ఎదిగినా ఒదిగి ఉండటం ఆయన ప్రత్యేకత. యువ గాయకులను ప్రోత్సహించడం, కొత్త ప్రతిభను గుర్తించడం, సహచర కళాకారులను ఆత్మీయంగా పలకరించడం ఆయన సహజ స్వభావం. టెలివిజన్ కార్యక్రమాల ద్వారా వర్ధమాన గాయకులకు అవకాశాలు కల్పించి, వారి ప్రతిభను ప్రేక్షకులకు పరిచయం చేశారు. తన స్థాయిని ఎప్పుడూ అహంకారానికి కారణంగా చేసుకోలేదు. “ఒదిగి ఉన్న కొమ్మకే పండ్లు ఎక్కువ” అన్న సామెత బాలు వ్యక్తిత్వానికి అచ్చంగా సరిపోతుంది. రికార్డింగ్‌ విషయంలో క్రమశిక్షణ, వృత్తిపట్ల అంకితభావం, నిర్మాతలు–దర్శకులు–సంగీత దర్శకుల పట్ల గౌరవం ఆయనకు సహజ లక్షణాలు. ఆయన మాటలో ఆత్మీయత, నవ్వులో బాల్యసౌమ్యం, ప్రవర్తనలో నిరాడంబరత కనిపించేవి. ఏ భావాన్నైనా పలికించిన గాత్రం బాలు గాత్రానికి ప్రత్యేకత ఒకటుంది. పాట ఏదైనా, భావం ఏదైనా… తన స్వరంతో దానికి జీవం పోయగలిగారు. ‘శంకరాభరణం’లోని శాస్త్రీయ సంగీత గంభీరత నుంచి ప్రేమగీతాల మాధుర్యం వరకు, విషాద గీతాల వేదన నుంచి ఉత్సాహభరితమైన మాస్ పాటల జోష్ వరకు ఆయన గాత్రం ఎన్నో రూపాలను సంతరించుకుంది. శాస్త్రీయ సంగీతానికి శ్రుతిశుద్ధి, ప్రేమగీతాలకు మాధుర్యం, విషాద గీతాలకు హృదయస్పర్శ, జానపద గీతాలకు సహజత్వం, మాస్ పాటలకు ఉత్సాహం… ఇలా పాట స్వభావాన్ని బట్టి తన స్వరాన్ని మలచడం ఆయన ప్రత్యేకత. అందుకే “పాటకు స్వరం ఉంటే… ఆ స్వరానికి భావం బాలు” అని చెప్పుకోవచ్చు. నటనలోనూ… డబ్బింగ్‌లోనూ తనదైన ముద్ర గాయకుడిగా మాత్రమే కాకుండా నటుడిగానూ బాలు తన ప్రతిభను చాటారు. సంగీత దర్శకుడిగా కూడా పలు చిత్రాలకు స్వరాలు అందించారు. ముఖ్యంగా డబ్బింగ్ కళాకారుడిగా ఆయన చేసిన సేవలు ప్రత్యేకమైనవి. కమల్ హాసన్ వంటి నటులకు ఆయన అందించిన డబ్బింగ్ అనేక చిత్రాల్లో ప్రేక్షకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంది. ఒక నటుడి హావభావాలకు సరిపోయేలా స్వరాన్ని మార్చడం, పాత్ర స్వభావాన్ని గాత్రంలో ప్రతిబింబించడం ఆయన డబ్బింగ్ ప్రతిభకు నిదర్శనం. స్వరం ఆగింది… సంగీతం మాత్రం ఆగలేదు 2020 సెప్టెంబర్ 25న ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం భౌతికంగా మనకు దూరమయ్యారు. కానీ ఒక కళాకారుడి జీవితం శరీరంతో ముగియదు. అతను సృష్టించిన కళలో, అతని స్వరంలో, అతని అభిమానుల జ్ఞాపకాల్లో అతని ఉనికి కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. ఇప్పటికీ రేడియోలో ఆయన పాట వినిపించినా, టెలివిజన్‌లో ఆయన గానం కనిపించినా, పాత సినిమా తెరపై ఆయన స్వరం పలికినా… తరాలు దాటి వచ్చిన ఒక ఆత్మీయ అనుభూతి మనసును తాకుతుంది. “కాలం కరిగిపోతుంది… కానీ కళ నిలిచిపోతుంది.” బాలు గారి గానం అందుకు ప్రత్యక్ష నిదర్శనం. చిరస్థాయిగా నిలిచే గాన గంధర్వుడు : ఎస్.పి.బి. ఒక తరం గాయకుడు మాత్రమే కాదు; ఎన్నో తరాల భావోద్వేగాలకు స్వరమిచ్చిన గాన గంధర్వుడు. ఆయన పాటల్లో ప్రేమ ఉంది… భక్తి ఉంది… ఆనందం ఉంది… విషాదం ఉంది… జీవితం ఉంది. ఆయన స్వరం వినిపించిన ప్రతిసారీ ఒక జ్ఞాపకం మేల్కొంటుంది. ఒక పాట వినిపించిన ప్రతిసారీ ఒక తరం మన ముందుకొస్తుంది. బాలు భౌతికంగా దూరమైనా… ఆయన గానం మాత్రం మనకు ఎప్పటికీ దూరం కాదు. వర్ధంతి సందర్భంగా ఆ అపూర్వ గాన గంధర్వుడిని స్మరించుకుంటూ… శతకోటి ప్రణామాలు. వ్యాసరచన : బొల్లు రామమోహన్, రచయిత, పోరుమామిళ్ల.